Vet is van alle macronutriënten de meest energieke voedingsbron en dit geldt voor elke vetsoort. Het is een bron van energie, vitamine A, vitamine D, vitamine E en essentiële vetzuren.
Een vet is een triglyceride, dat wil zeggen dat het bestaat uit een glycerolmolecuul en drie vetzuurmoleculen.
Verzadigd vet is een vet dat een hoog gehalte aan verzadigde vetzuren bevat.
Onverzadigd vet bevat een hoog gehalte aan onverzadigde vetzuren.
In de praktijk is elk vet een mengsel van verzadigde en onverzadigde vetten, het ene vet bevat meer verzadigde, het andere meer onverzadigde vetten.

Het advies is om verzadigd vet zoveel mogelijk te vervangen door onverzadigd vet. Verzadigde vetten zijn meestal stevig bij kamertemperatuur, zoals boter. Deze vetten komen vooral voor in dierlijke producten, zoals roomboter, en sommige plantaardige oliën, zoals kokos- en palmolie.
Het probleem met verzadigde vetten is dat ze het slechte LDL-cholesterol in je bloed kunnen verhogen, wat het risico op hart- en vaatziekten vergroot.

Onverzadigde vetten worden vaak beschouwd als de “gezonde” vetten. Ze zijn vloeibaar bij kamertemperatuur en te vinden in plantaardige oliën, noten, zaden, maar ook in vette vis. Onverzadigde vetten helpen het goede HDL-cholesterol te verhogen en kunnen ontstekingen in je lichaam verminderen. Binnen deze groep onderscheiden we enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren, waaronder de bekende omega-3– en omega-6-vetzuren.

Verzadigd vet komt vooral veel voor in dierlijke producten, zoals vet vlees, volle melkproducten, roomboter en volvette kaas (48+).
Producten die veel verzadigde vetzuren bevatten:

Als vet zacht of vloeibaar is bij kamertemperatuur, dan bevat het veel onverzadigd vet. Denk aan plantaardige olie, vloeibare bak- en braadproducten en margarine in een kuipje. Daarnaast leveren ook vis en noten veel onverzadigd vet. Onverzadigd vet past in een gezonde voedingsstijl omdat onverzadigd vet het LDL-cholesterol van het bloed verlaagt. Een te hoog LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten en kan uiteindelijk leiden tot hart- en vaatziekten.
Probeer daarom zoveel mogelijk producten met verzadigd vet te vervangen met producten met onverzadigd vet.

Producten die veel onverzadigde vetzuren bevatten:

Transvetten zijn bewerkte vetten. De vetten zijn gedeeltelijk gehard en industrieel bewerkt. Hierdoor zijn de vetten langer houder en is het vet harder. Transvetten vallen onder onverzadigd vet, wat over het algemeen goed voor de gezondheid is, maar transvet niet. Dat heeft te maken met de scheikundige structuur: de keten van een transvetzuur is inflexibeler, waardoor het lichaam dit type vet moeilijker kan verwerken. Transvet is nog slechter voor de gezondheid dan verzadigd vet omdat het LDL-cholesterolgehalte nog sterker stijgt, en het de kans op hart- en vaatziekten verhoogd.
Transvetten zitten met name in harde margarines, frituur-, bak- en braadvetten, gebak, koek en snacks. Maar ook in snacks zoals kroketten, bewerkte voeding zoals diepvriespizza en bewerkt vlees, fast food en donuts. En ook in toetjes, kant-en-klaar maaltijden, soepen en sauzen.

Het advies van de Gezondheidsraad is om niet meer dan één procent van je calorie inname per dag aan transvetten te consumeren.

Transvet komt van nature voor in melk en vlees van herkauwers zoals koeien, geiten en schapen. Het zit daardoor ook in producten als roomboter en kaas. Door minder vlees en dierlijke vetten te eten, beperk je de inname van transvet. Dat kan door te kiezen voor plantaardige producten of halfvolle of magere zuivel.